GAZZE Mahkemesi (Gaza Tribunal) nedir?

This post is also available in: English

Filistin’deki insanlık suçlarıyla ilgili olan mahkeme, Kasım 2024 yılında Londra’da başladı. Sonraki Oturumu Saraybosna’da gerçekleşti ve kapanış oturumunu Ekim 2025 ayında İstanbul’da gerçekleştirdi.

Resmi bir uluslararası ceza mahkemesi olmayıp, sivil toplumun ve hukuk camiasının girişimiyle oluşturulmuş olan Gazze Mahkemesi (Gaza Tribunal)‘dir.

Bu mahkeme, sembolik ve vicdani bir platform işlevi görerek, uluslararası hukukun hiçe sayılmasına dikkat çekmeyi ve sorumluların hesap vermesi çağrısını amaçlamaktadır.

Gazze Mahkemesi (Gaza Tribunal) Hakkında Bilgiler

Gazze Mahkemesi, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları ve işlediği iddia edilen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım iddialarını incelemek üzere uluslararası bir sivil girişim olarak kurulmuştur.

İstanbul’daki Son Oturum

Oturumun Adı: Gazze Mahkemesi İstanbul Nihai Oturumu
Tarih Aralığı 23-26 Ekim 2025
Yer: Oturum, genellikle İstanbul Üniversitesi gibi akademik veya sivil platformlarda düzenlenmiştir.
Katılımcılar: Türkiye’den ve dünyadan hukukçular, akademisyenler, siyaset bilimciler, diplomatlar ve insan hakları aktivistlerinden oluşan uluslararası bir heyettir..

Mahkemenin Niteliği

Hukuki Statüsü:
- Bu bir sembolik, halk/vicdan mahkemesidir. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) veya Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) gibi resmi bir yargı yetkisine sahip değildir.
- Amacı, mevcut uluslararası hukuku kullanarak iddiaları incelemek, delilleri toplamak, kamuoyunu bilgilendirmek ve suçların hukuki tanımını yaparak resmi uluslararası mahkemeler üzerinde siyasi ve ahlaki baskı oluşturmaktır.
İnceleme Konusu: İsrail’in 7 Ekim 2023’ten itibaren Gazze’de gerçekleştirdiği iddia edilen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve Soykırım Sözleşmesi’nin ihlali iddiaları.
Kararları:
- Mahkeme, yapılan oturumlar sonucunda İsrail Devleti’nin uluslararası hukuku ihlal ettiği ve özellikle Gazze’de soykırım suçu işlediği veya işleme niyetinde olduğu yönünde nihai kararını (vicdani hükmünü) açıklamayı hedeflemiştir.
- Bazı oturumlarda, İsrail’e askeri veya ekonomik destek sağlayan bazı ülkelerin de suçlara iştirakten suçlu bulunduğu yönünde sembolik hükümler bildirilmiştir.

Uygulanabilirlik Durumu

Gazze Mahkemesi’nin kararları, yapısı gereği doğrudan hukuki bağlayıcılığa sahip değildir ve uygulanma zorunluluğu yoktur.

Etkisi: Kararlar, siyasi ve ahlaki bir etki yaratmayı amaçlar. Toplanan deliller, resmi uluslararası mahkemelerde (UCM gibi) veya üçüncü ülkelerin ulusal yargı sistemlerinde (evrensel yargı yetkisi ilkesi kapsamında) açılabilecek davalar için bir referans ve destekleyici bilgi kaynağı olarak kullanılabilir.

Bu mahkeme, dünya genelinde geçmişte Vietnam, Irak ve Myanmar gibi ülkelerde işlenen suçları incelemek üzere kurulan “Halk Mahkemeleri” veya “Vicdan Mahkemeleri” geleneğinin bir devamıdır.

İstanbul’daki oturumun niteliği göz önüne alındığında, bu bir yargılama süreci değil, Gazze’deki duruma uluslararası hukuki ve vicdani bir tepki gösterme platformudur.