Francesca Albanese (2025) – ‘From Economy of Occupation to Economy of Genocide’ Raporu

This post is also available in: English

1. Giriş

Bu çalışma, Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi’ne 2025 yılında sunulan Francesca Albanese’nin ‘From Economy of Occupation to Economy of Genocide’ başlıklı raporunun (A/HRC/59/23) kapsamlı bir özetini sunmaktadır. Rapor, İsrail’in Filistin topraklarındaki işgal politikalarının ekonomik yapısını, bu yapının uluslararası şirketler ve devletler aracılığıyla nasıl desteklendiğini ve nihayetinde bu süreçlerin ‘soykırım ekonomisi’ olarak adlandırılan bir düzene dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

2. Raporun Amacı

Raporun temel amacı, İsrail’in 1967 sonrası işgal ettiği Filistin topraklarındaki ekonomik faaliyetlerin, uluslararası hukuk ve insan hakları normlarıyla çelişen bir sömürü sistemine nasıl dönüştüğünü incelemektir. Özel Raportör Albanese, özellikle 7 Ekim 2023 sonrası Gazze’ye yönelik askeri saldırıların yalnızca politik veya askeri değil, ekonomik motivasyonlarla da şekillendiğini belirtir. Rapor, bu durumu ‘soykırım ekonomisi’ kavramı ile tanımlayarak, işgalin küresel kapitalist sistemle olan bağlantılarını analiz eder.

3. Yöntem ve Veri Kaynakları

Rapor, BM verileri, saha gözlemleri, uluslararası insan hakları örgütlerinin raporları ve şirket finansal belgeleri üzerinden hazırlanmıştır. Albanese, özellikle savunma sanayii, teknoloji, finans, sigorta ve lojistik alanlarında faaliyet gösteren 48 küresel şirketin doğrudan veya dolaylı olarak işgal ekonomisine katkıda bulunduğunu tespit etmiştir. Rapor, bu şirketlerin faaliyetlerini dört tematik eksende incelemektedir: askeri-endüstriyel kompleks, dijital gözetim, finansal bağlantılar ve lojistik destek ağları.

4. Bulgular

Raporun bulgularına göre, İsrail’in Filistin üzerindeki kontrolü yalnızca askeri güçle değil, ekonomik araçlarla da sürdürülmektedir. Bu süreçte, bazı küresel şirketler ve finans kurumları, doğrudan veya dolaylı olarak işgalin devamına katkı sağlamaktadır. Bulgular dört ana başlıkta toplanmıştır:

a) Silah ve Askeri Teknoloji Ekonomisi: Lockheed Martin, Boeing, Elbit Systems, Israel Aerospace Industries, Leonardo, Hyundai Heavy Industries ve Caterpillar gibi şirketler, İsrail’e sağladıkları ekipman ve teknolojiyle askeri operasyonlarda kullanılan araç ve silahların tedarikinde rol oynamaktadır.

b) Dijital Gözetim ve Veri Ekonomisi: Microsoft, Amazon, IBM ve Palantir Technologies gibi teknoloji devleri, İsrail hükümetine bulut bilişim, veri analitiği ve yapay zekâ tabanlı hedefleme sistemleri sağlamaktadır.

c) Finansal ve Sigorta Kurumları: BNP Paribas, Barclays, Allianz, BlackRock ve Vanguard gibi uluslararası finans kuruluşları, İsrail savunma sanayisine yatırım yaparak savaş ekonomisinin finansal altyapısını desteklemektedir.

d) Lojistik ve Taşımacılık: Maersk, Hyundai Merchant Marine ve ZIM Shipping gibi şirketler, askeri ve ticari malzemelerin taşınmasında yer almakta ve bu süreçte dolaylı bir lojistik destek sunmaktadır.

5. Tartışma ve Değerlendirme

Rapor, bu ekonomik yapının uluslararası hukuka açıkça aykırı olduğunu savunmaktadır. Albanese, Roma Statüsü, Cenevre Sözleşmeleri ve BM Soykırım Sözleşmesi bağlamında, ekonomik katkıların da soykırım fiillerine ortaklık oluşturabileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, İsrail’in işgal politikalarının küresel sermaye tarafından dolaylı olarak desteklendiği ve bu durumun Filistin halkının kolektif olarak hedef alınmasına yol açtığı belirtilmektedir.

6. Sonuç ve Öneriler

Albanese, tüm devletleri İsrail ile olan askeri, teknolojik ve finansal ilişkilerini gözden geçirmeye çağırmaktadır. Şirketlere, insan hakları etki değerlendirmeleri yapma ve işgal altındaki bölgelerdeki faaliyetlerini durdurma çağrısında bulunur. BM’ye ise ‘soykırım ekonomisiyle mücadele’ amacıyla bağımsız bir yaptırım mekanizması oluşturma önerisinde bulunur. Sonuç olarak, rapor, Gazze’deki yıkımın yalnızca bir savaş değil, ekonomik motivasyonlarla desteklenen sistematik bir yok etme projesi olduğunu ileri sürmektedir.

Kaynakça

Albanese, F. (2025). *From economy of occupation to economy of genocide* (A/HRC/59/23). United Nations Human Rights Council. https://www.un.org/unispal/document/a-hrc-59-23-from-economy-of-occupation-to-economy-of-genocide-report-special-rapporteur-francesca-albanese-palestine-2025/

The Canary. (2025, July 2). Francesca Albanese’s UN report on the economy of genocide.
Al Jazeera. (2025, July 3). UN expert calls on world to end trade with Israel’s economy of genocide.
World Environment TV. (2025, July 4). The economy of genocide.
Green Left. (2025, July 5). The economy of genocide: Israel and global complicity.

İngilizce tam rapor için:

Report of the Special Rapporteur on the situation  of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese

https://www.un.org/unispal/wp-content/uploads/2025/06/a-hrc-59-23-aev.pdf